Kiedy niedawno wracałam zakupów z Gliwic, postanowiłam się zatrzymać z moim małżonkiem w Pyskowicach- nieco przed wjazdem do miasta, niedaleko Biedronki i lokalnego komisu samochodowego.
Przejeżdżałam tu wielkrotnie, aż w końcu odwiedziłam tę stara żydowską nekropolię.
Parę słów o cmentarzu
Ogólnie cały teren jest zaniedbany, część macew jest „posprajowana” czarną farbą.Niektóre nagrobki leżą, w większości nie zachowały się napisy. Jedynie część, w której w 1988 roku postawiono pomnik na cześć ofiar hitlerowskiej zbrodni, jest ogrodzona.
Budynek dawnego domu przedpogrzebowego przedstawia żałosny wygląd, zamurowane okna i drzwi, jeszcze do niedawna funkcjonowała tu tapicernia.
Upamiętnienie ofiar zbrodni hitlerowskich
Sam cmentarz, a raczej powinnam napisać kirkut , założono w 1830, leży w Pyskowicach, przy drodze wojewódzkiej w kierunku Gliwic. Ostatni pochówek miał miejsce w czasie II wojny światowej.
Rok 1988 wsławił sie postawieniem na cmentarzu pomnika z inskrypcją w językach : hebrajskim,. polskim i niderlandzkim :
Tutaj spoczywają przez hitlerowców zamordowani Żydzi.
Kirkut ma powierznię 0,6 ha i zachowało się na nim około 220 nagrobków, w różnym stanie.
Bardzo ciekawa historia ze strony www.pyskowice.pl
„Cmentarz (nazywany też kirkutem) otwarto 16 kwietnia 1830 roku. Znajdował się on wówczas na skraju wsi Zaolszany. W latach 80. XIX wieku powiększono go, wydłużając w kierunku północnym. Wzniesiono również murowany dom pogrzebowy (żyd: Bet Tahara). Najstarsza macewa w Pyskowicach to nagrobek Jehudy Leiby z 1833 roku.
Ciekawa jest symbolika macew. Wśród przedstawień symbolicznych występują m.in.:
- ręce w geście błogosławieństwa – to znak, że pochowano tam rabinów lub cadyków,
- świeca i świecznik – oznacza, że w tym miejscu została pochowana kobieta – w tradycji judaizmu w żydowskiej rodzinie to kobieta zapala szabasowe świece,
- złamana świeca – oznacza przerwane życie,
- złamane drzewo – znak przedwczesnej śmierci,
- dzban – symbol potomków rodu Lewiego, pełniących powinności religijne w świątyni, do nich należało obmywanie rąk kapłanów przed błogosławieństwem,
- skrzydlate gryfy – ten symbol oznacza potęgę Boga,
- klepsydra – znak przemijającego czasu.
Żydzi na grobach kładą kamienie, nawiązując w ten sposób do słów biblijnych, zawartych w Księdze Jozuego: „I wznieśli nad nim wielki stos kamieni, który jest aż do dnia dzisiejszego.” W czasach biblijnych kamienie zabezpieczały zwłoki złożone w grobie przed zbezczeszczeniem przez hieny i inne dzikie zwierzęta.”
źródło:https://www.pyskowice.pl/tablice-pamiatkowe/cmentarz-zydowski.html
autor tekstu pan Błażej Kupski
Podsumowanie
Gdyby nie przypadek, nie odkryłabym tej nekropolii. Warto tu przyjechać, zamyśleć się nad tym co minęło, nad wojną , nad ofiarami zbrodni hitlerowskich.
Johanka