Symboliczny i historyczny grób w Przystajni, w województwie śląskim

We Wszystkich Świętych byłam na cmentarzu Trójcy Świętej w Przystajni, postanowiłam w końcu opisać ten symboliczny grób.

Spytałam o to GROK`a

„To symboliczna mogiła (cenotaf) na cmentarzu parafialnym w Przystajni (gmina Przystajń, powiat kłobucki, woj. śląskie), upamiętniająca mieszkańców miejscowości zamordowanych w ramach zbrodni katyńskiej oraz jedną ofiarę powojennych represji komunistycznych.

odtur.pl

Co widać na tablicy

Tablica z orłem i napisem „SYMBOLICZNA MOGIŁA MIESZKAŃCÓW PRZYSTAJNI ZAMORDOWANYCH W KATYNIU, MIEDNOJE I TWERZE” wymienia:

por. WP Stanisława Fijałkowskiego
Funkcjonariuszy Policji Państwowej: Józef Janik, Stefan Jedrak, Wincenty Jaśiński, Stanisław Kołodziejczyk, Franciszek Nowiński, Franciszek Prusak, Stefan Suda, Józef Radzioch, Antoni Tomala
Piotra Jesienia – zamordowanego w kwietniu 1945 r. przez UB w Oleśnie

Data na tablicy to Przystajń 5. X. 19… (najprawdopodobniej 1997 – zgodnie z relacjami lokalnymi pomnik/obelisk postawiono właśnie w 1997 roku).

gazetacz.com.pl

Kontekst historyczny

Wiosną 1940 r. na mocy decyzji Biura Politycznego KC WKP(b) z 5 marca 1940 r. NKWD zamordowało ponad 22 tys. polskich oficerów, policjantów i przedstawicieli inteligencji. Ofiar z Przystajni było sporo, bo miejscowość i okolice dostarczyły wielu funkcjonariuszy Policji Państwowej.

Większość wymienionych policjantów trafiła do obozu w Ostaszkowie, skąd wywożono ich do Tweru (Kalinin) i rozstrzeliwano. Ciała pochowano w masowych grobach w Miednoje.
Stanisław Fijałkowski (porucznik rezerwy WP, nauczyciel) był w Kozielsku i zginął w Katyniu. Był absolwentem Seminarium Nauczycielskiego w Częstochowie (1925), uczył m.in. w Aleksandrowie koło Krzepic i w Kościelcu. Rodzice (również nauczyciele) spoczywają w Przystajni. Ostatni list do żony i trojga dzieci dotarł 31 grudnia 1939 r. Jego nazwisko znalazło się na listach katyńskich; ma też inne upamiętnienia (m.in. tablicę w szkole w Kościelcu). gazetacz.com.pl
Józef Janik (urodzony w 1893 r. w Przystajni) był przed wojną funkcjonariuszem Policji Państwowej, m.in. komendantem posterunku w Blachowni. Otrzymał Medal Niepodległości. Zginął w Miednoje. katyn.ipn.gov.pl

Piotr Jesień – ofiara UB

To osobna, powojenna historia. Piotr Jesień (ur. 22 marca 1894) był przedwojennym policjantem, żołnierzem Armii Krajowej w placówce w Przystajni. Po wojnie, na polecenie struktur podziemia, objął w lutym 1945 r. funkcję pierwszego komendanta posterunku Milicji Obywatelskiej w Przystajni. W nocy z 14 na 15 kwietnia 1945 r. został aresztowany przez funkcjonariuszy UB z Olesna. 17 kwietnia 1945 r. znaleziono go martwego w celi (oficjalnie „powiesił się na pasku”). Miejsce jego prawdziwego pochówku do dziś nie jest znane – na cmentarzu w Przystajni jest tylko grób symboliczny. Od 2018 r. jest patronem Komendy Wojewódzkiej Policji w Opolu.

pl.wikipedia.org

MiejsceMogiła stoi na cmentarzu parafialnym Trójcy Przenajświętszej w Przystajni (okolice ul. Pamięci Katynia). Jest miejscem lokalnej pamięci – widać to po licznych zniczach i kwiatach na zdjęciach. To typowy polski cenotaf z lat 90., kiedy po upadku komunizmu można było wreszcie publicznie upamiętniać ofiary Katynia i powojennych represji.Jeśli chcesz więcej szczegółów o konkretnej osobie z listy albo o historii samej gminy w kontekście II wojny i lat 40., daj znać.