W ubiegły weekend na chwilę pojechałam do Jemielnicy, która leży niedaleko mojego rodzinnego Zawadzkiego.
Dwa słowa o Jemielnicy
„Jemielnica (dodatkowa nazwa w j. niem. Himmelwitz[3]; śl. Imielnica[4] lub Iymylnica[5]) – wieś w Polsce położona w województwie opolskim, w powiecie strzeleckim, w gminie Jemielnica. Miejscowość jest siedzibą gminy Jemielnica. Od 14 listopada 2008 r. obowiązuje podwójne nazewnictwo polsko-niemieckie.
Polska nazwa miejscowości pochodzi od staropolskiego słowa jemiel oznaczającego jemiołę[6]. Jest ona pierwotną nazwą i pojawiła się ona dużo wcześniej niż niemieckojęzyczne określenie Himmelwitz[6]. Podobny wywód przedstawił topograficzny podręcznik Górnego Śląska z 1865[7].
W 1475 roku w łacińskich statutach Statuta Synodalia Episcoporum Wratislaviensium miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej staropolskiej formie Gymilnicz[8]. W roku 1613 śląski regionalista i historyk Mikołaj Henel z Prudnika wymienił miejscowość w swoim dziele o geografii Śląska pt. Silesiographia podając jej łacińską nazwę: Grimmelwicense monasterium[9].
W alfabetycznym spisie miejscowości z terenu Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Georga Knie wieś występuje pod obecną, polską nazwą Jemielnica oraz nazwą zgermanizowaną – Himmelwitz[10]. Według książki Konstantego Damrota z 1896 roku funkcjonowała jeszcze równolegle nazwa Imielnica wśród mieszkańców posługujących się etnolektem śląskim[4]. Według badań prof. Kazimierza Nitscha z 1939 roku miejscowi Ślązacy używali nazwy Iymylnica[5].
W latach 1945–1947 Jemielnica nosiła urzędową nazwę Imielnica[11].”
źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Jemielnica
Spytałam GROK`a o pomnik
„To pomnik poległych mieszkańców Jemielnicy (Himmelwitz) w I i II wojnie światowej, znajdujący się w centrum wsi przy ul. Wiejskiej.
turystyka.jemielnica.pl
Historia pomnika
Pierwotnie był to pomnik poświęcony ofiarom I wojny światowej (1914–1918). Powstał z inicjatywy lokalnego Związku Kombatantów (Kriegerverein) z Jemielnicy/Himmelwitz. Odsłonięto go i poświęcono 28 sierpnia 1932 roku. Charakterystyczny element to kamienna konstrukcja z łukami (bramą), wewnątrz której znajdował się blok z dedykacją i nazwiskami oraz plastikowy hełm stalowy (Stahlhelm) na wieńcu.
denkmalprojekt.org
W 1945 roku pomnik został uszkodzony przez żołnierzy radzieckich, a na przełomie 1946/1947 całkowicie zniszczony (prawdopodobnie pod naciskiem ówczesnych władz, które usuwały niemieckie elementy z przestrzeni publicznej).W latach 1991–1992 pomnik odbudowano dzięki zaangażowaniu lokalnej mniejszości niemieckiej, mieszkańców oraz darczyńców z Niemiec (byłych i obecnych mieszkańców wsi). Obok zrekonstruowanej części z 1932 roku dobudowano kamienną ścianę z tablicami upamiętniającymi ofiary II wojny światowej. Całość ponownie odsłonięto i poświęcono 21 sierpnia 1992 roku przez ks. Gintera Reimanna (proboszcza z Jemielnicy), ks. Józefa Kampkę i ks. Krystiana Burczka.
turystyka.jemielnica.pl
Co widać na zdjęciach
- Ściana z tablicami – czarne tablice z nazwiskami (w niemieckiej pisowni) poległych, zaginionych i zmarłych. Dotyczą ofiar II wojny światowej (1939–1945): żołnierzy na frontach, jeńców, ofiar obozów oraz pomordowanych przez żołnierzy radzieckich w 1945 r. Przy nazwiskach są daty śmierci i czasem oznaczenia (np. „B” – vermisst/zaginiony). Na tablicach widnieją też nazwiska fundatorów (m.in. Georg Skrodarczyk z Himmelwitz/Waldbronn, dr inż. Horst G. Giese z Deutsch Piekar O.S. – Hannover i inni).
- Centralna część z łukami – odbudowany pomnik z 1932 roku z hełmem stalowym.
- Główna tablica – dwujęzyczna (niemiecko-polska) dedykacja „Den Gefallenen und Opfern des 2. Weltkrieges…” / „Ofiarom 2. wojny światowej…”, z wierszem i napisami „Die Toten mahnen / Wir gedenken”.
- Polska tablica informacyjna wyjaśniająca historię pomnika.
Jest to typowy dla wielu miejscowości Górnego Śląska (szczególnie tych z silną mniejszością niemiecką) pomnik upamiętniający lokalnych mieszkańców poległych w obu wojnach, odbudowany po 1989 roku w duchu pojednania i zachowania pamięci.”
źródło: GROK
Napisy na pomniku
„Napis na głównej części pomnika (pod hełmem stalowym / na cokole):1914–1918
IHREN UNVERGESSENEN HELDEN!
Tłumaczenie:
1914–1918
Ich niezapomnianym bohaterom!
Poniżej (lub obok) na tej samej tablicy zwykle znajduje się jeszcze informacja historyczna (widoczna też na zdjęciach i w opisach):
- Errichtet von den Kameraden des Kriegervereins und der Gemeinde Himmelwitz O.S.
→ Wzniesiony przez kolegów ze Związku Kombatantów i gminę Himmelwitz G.Ś. - Weihe – 28.08.1932
→ Poświęcenie – 28.08.1932 - Zerstört – 1946/1947
→ Zniszczony – 1946/1947 - Wiederaufbau 1991/92
→ Odbudowa 1991/92 - Weihe 21.08.1992
→ Poświęcenie 21.08.1992
To właśnie oryginalna dedykacja z 1932 roku dla poległych w I wojnie światowej.”
źródło: GROK
Filmy z miejsca zwiedzania
Podsumowanie
Jak widzicie, warto się rozglądać, my się zatrzymujemy i fotografujemy, a w domu szukam więcej wiadomości. Lepsze to niż siedzenie na kanapie.
Johanka
Informacje końcowe
wszystkie zdjęcia: Johanka albo Małżonek Johanki
zainteresowanych filmikami ze zwiedzania i wielbicielom śląskiej godki polecam mój kanał na You Tube
@johanka50okpl73
