We Wszystkich Świętych odwiedziłam cmentarz we wsi Bór Zajaciński. Jest tam lokalne miejsce pamięci – pomnik – mogiła.
Spytałam GROK` a o ten grób
„To pomnik-mogiła na cmentarzu w Borze Zajacińskim (wieś w gminie Przystajń, powiat kłobucki, woj. śląskie), upamiętniający ofiary niemieckiej okupacji z gminy Przystajń.
gminaprzystajn.pl
Co mówi tablica
Inskrypcja brzmi:„OFIAROM HITLERYZMU ZAMORDOWANYM W DNIU 22 IV 1944 r. SPOŁECZEŃSTWO GMINY PRZYSTAJŃ”
oraz „ZGINELI ŚMIERCIĄ MĘCZEŃSKĄ”.
Wymienia 15 osób z podanym wiekiem:
- Jelonek Franciszek (25 lat)
- Krawczyk Wacław (18)
- Kmiecik Walenty (27)
- Nicpoń Paweł (43)
- Nicpoń Alojzy s. Pawła (8)
- Augustynowicz Stefan (22)
- Żerdziński Walenty (27)
- Anczyk Stefan (30)
- Radlak Walenty (31)
- Gauda Włodzimierz (26)
- Radlak Piotr (31)
- Szymanek Józef (34)
- Karczmarczyk Walenty (62)
- Chuć Wiktor (35)
- Wręczycki Bronisław (34)
Na dole: „CZEŚĆ ICH PAMIĘCI”.
Kontekst historyczny
22 kwietnia 1944 r. Niemcy zamordowali tych 15 mieszkańców gminy Przystajń (głównie mężczyzn w sile wieku, ale także 8-letniego chłopca – Alojzego Nicponia, syna Pawła). Obecność dziecka i osób starszych (np. 62-letniego Walentego Karczmarczyka) wskazuje na brutalną akcję pacyfikacyjną lub egzekucję cywilów – typową dla okupacji niemieckiej formę zbiorowej odpowiedzialności, często związaną z działalnością partyzancką lub podejrzeniem o współpracę z podziemiem.
Oficjalna historia gminy Przystajń potwierdza, że podczas okupacji wszyscy miejscowi Żydzi stali się ofiarami, a kilkadziesiąt osób narodowości polskiej zginęło w obozach lub podczas pacyfikacji. Gmina została wcielona do Rzeszy; tereny leżały blisko przedwojennej granicy polsko-niemieckiej. W okolicy działały później także oddziały Konspiracyjnego Wojska Polskiego Stanisława Sojczyńskiego „Warszyca”, który przed wojną uczył w szkole podstawowej właśnie w Borze Zajacińskim.
gminaprzystajn.pl
Pomnik jest lokalnym miejscem pamięci – na zdjęciu widać liczne znicze i kwiaty, co świadczy o tym, że społeczność nadal o tych ofiarach pamięta. Szczegółowe okoliczności samej egzekucji z 22 kwietnia 1944 r. nie są szeroko opisane w ogólnodostępnych źródłach (to typowe dla wielu mniejszych pacyfikacji na prowincji), ale lista nazwisk i wieków jest jasnym świadectwem zbrodni na cywilach.Jeśli chcesz więcej o konkretnych rodzinach z listy, o historii szkoły w Borze Zajacińskim (związanej z „Warszycem”) albo o innych miejscach pamięci w gminie Przystajń – daj znać.”
źródło: GROK
Podsumowanie
Jak widzicie, warto się rozglądać, nawet na cmentarzu – w domu szukałam więcej wiadomości.
Johanka
Informacje końcowe
wszystkie zdjęcia: Johanka albo Małżonek Johanki
zainteresowanych filmikami ze zwiedzania i wielbicielom śląskiej godki polecam mój kanał na You Tube
@johanka50okpl73
