Józefów w powiecie biłgorajskim w woj. lubelskim - niezwykły pomnik "Bohaterom"

Moja kolejna wizyta w tym miejscu przywołała wspomnienia i skłoniła do zadumy…

Dwa słowa o Józefowie

„Józefów (inne nazwy: Józefów Biłgorajski, Józefów Ordynacki) – miasto w woj. lubelskim, w powiecie biłgorajskim, położone nad rzeką Niepryszką, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Józefów.

W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Józefów. W latach 1975–1998 miasto administracyjnie należało do woj. zamojskiego. Według danych GUS z 31 grudnia 2019 r. Józefów liczył 2474 mieszkańców^[2].

Józefów leży w historycznej ziemi przemyskiej^[4], w centrum Roztocza i Puszczy Solskiej, nad rzeką Niepryszką. Do południowych granic miasta przylega Park Krajobrazowy Puszczy Solskiej, natomiast o ok. 4 km na północny zachód jest oddalona granica Roztoczańskiego Parku Narodowego. Działa tu kilka drobnych przedsiębiorstw przemysłowych (przemysł spożywczy i kamieniarski). Miasto jest także lokalnym ośrodkiem handlowo-usługowym dla mieszkańców okolicznych miejscowości.

Jest drugim miastem w Polsce o nazwie Józefów.”

źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Józefów_(powiat_biłgorajski)

Spytałam GROK`a o pomnik

„To pomnik Bohaterom na rynku w Józefowie Biłgorajskim (woj. lubelskie).

polskaniezwykla.plOpis i napisyStoi na rynku (placu Wyzwolenia). Jest wykonany z miejscowego wapienia z józefowskich kamieniołomów. Autorem jest lokalny rzeźbiarz Adam Grochowicz, który wykonał wiele podobnych pomników na Zamojszczyźnie.

polskaniezwykla.pl

Główne elementy widoczne na zdjęciach:

Wysoki obelisk z krzyżem i motywami orła.
Napis: „BOHATEROM 1863. 1939 – 1944”.
Płaskorzeźby twarzy (partyzantów/żołnierzy) oraz pełna figura mężczyzny w długim płaszczu po lewej stronie.
Tablica u podstawy z 2003 r.: „MIESZKAŃCOM ZIEMI JÓZEFOWSKIEJ W 60 ROCZNICĘ HITLEROWSKICH WYSIEDLEŃ I PACYFIKACJI. KOMBATANCI 20·VII·2003”.

Znaczenie historycznePomnik upamiętnia dwie epoki walk o niepodległość:

Powstanie styczniowe 1863 – w rejonie Józefowa toczyły się potyczki (m.in. bitwa 24 kwietnia 1863 r., w której zginął poeta Mieczysław Romanowski). Za pomoc powstańcom władze carskie odebrały później Józefowowi prawa miejskie.
II wojna światowa (1939–1944) – okolice Józefowa były silnym ośrodkiem polskiego ruchu oporu (Armia Krajowa i inne formacje). Niemcy uważali ten rejon za centrum „bandytyzmu”. W 1943 r. po udanej akcji partyzanckiej miasto i okolice na krótko stały się wolne od okupanta – tzw. „Rzeczpospolita Józefowska”. Były też niemieckie pacyfikacje, bombardowania, wysiedlenia (w ramach szerszych akcji na Zamojszczyźnie) oraz publiczne egzekucje (m.in. rodziny Konrada Bartoszewskiego „Wira”).

Tablica z 2003 r. dodaje szczególny akcent na ofiary hitlerowskich wysiedleń i pacyfikacji mieszkańców ziemi józefowskiej.Pomnik jest więc miejscem pamięci zarówno o powstańcach 1863 r., jak i o partyzantach oraz cywilach z okresu okupacji. Stoi w centrum zrewitalizowanego rynku, obok fontanny, rzeźb i nowszej kolumny św. Józefa.To klasyczny lokalny pomnik pamięci, typowy dla mniejszych miejscowości na Roztoczu i Zamojszczyźnie – wykonany z miejscowego kamienia i silnie związany z historią regionu.