Zabytkowy ( z roku 1884 ) - krzyż na wzgórzu cmentarnym w Pniowie w woj. śląskim

Koło kościoła Św. Wacława w Pniowie jest cmentarz parafialny, a na wzgórzu tego cmentarza jest krzyż z 1884 roku.

Spytałam GROK` a o ten krzyż

„To Boża Męka (krzyż z przedstawieniem Męki Pańskiej) z 1884 roku na cmentarzu w Pniowie (gmina Toszek, powiat gliwicki, woj. śląskie), przy ul. Wiejskiej.

polskaniezwykla.pl

Opis i inskrypcja

Na zdjęciu widać dokładnie ten obiekt: biały, kamienny (lub zbliżony materiał) krzyż na wysokim postumencie, ustawiony na kaskadowych płytach fundamentowych, na wzgórzu cmentarnym.

Na krzyżu figura Ukrzyżowanego (prawdopodobnie odlew metalowy, np. cynkowy/ołowiany, lub późniejsza wymiana).
W niszy/na niższym postumencie płaskorzeźba Matki Boskiej Bolesnej (z dłońmi złożonymi, w lekkim kontrapoście).
Na wyższym postumencie łacińska inskrypcja (zgodna ze zdjęciem i opisami):POSUERUNT ME 1884 PAROCH. PNIOVENSES CORUMQUE PAROCHUS VALENTINUS SPIRA HUMILITER DEPRECANTES BENEDICTIONEM COELESTEMTłumaczenie: „Wystawili mnie w 1884 roku parafianie pniowscy wraz ze swoim proboszczem Walentym Spirą, pokornie prosząc o błogosławieństwo niebieskie.”

Krzyż ma formę nawiązującą do drewnianego (ścięte krawędzie belek), choć wykonany jest z kamienia. Stoi na skraju cmentarza, skierowany w stronę drogi, w otoczeniu zieleni (na zdjęciu widać charakterystyczne przycięte krzewy).

Kontekst

Obiekt ufundował ówczesny proboszcz Pniowa – ks. Walenty (Valentinus) Spira – wspólnie z parafianami. To typowa dla Górnego Śląska XIX-wieczna „Boża Męka”, stawiana jako miejsce modlitwy i refleksji nad Męką Pańską, często na cmentarzach lub przy drogach.

Cmentarz w Pniowie (przy ul. Wiejskiej) ma starszą historię związaną z wsią (pierwsze wzmianki o Pniowie z 1256 r., dawny drewniany kościół z 1506 r.). Na terenie cmentarza lub w pobliżu znajdują się też inne zabytki, m.in. kaplica grobowa rodziny von Gröling (ok. 1770 r.) oraz kapliczka św. Jana Nepomucena.Nie znalazłem szczegółowej biografii ks. Spirry z 1884 r. – był to lokalny duszpasterz w okresie, gdy Pniów należał do Niemiec (Górny Śląsk). Inskrypcja w łacinie jest typowa dla ówczesnych obiektów sakralnych.To jeden z lepiej udokumentowanych lokalnych krzyży w Pniowie (obok m.in. krzyża z 1934 r. przy ul. Wielowiejskiej). Jeśli chcesz, mogę poszukać więcej o cmentarzu lub innych obiektach w okolicy.