W zeszłym tygodniu, wracając z Gliwic do mojego rodzinnego Zawadzkiego pozwiedzaliśmy okolicę, polecam Wam tu przyjechać !
Dwa słowa o Sierotach
„Sieroty (niem. Schieroth, 1936-1945 Schönrode[3]) – wieś sołecka w Polsce, położona w województwie śląskim, w powiecie gliwickim, w gminie Wielowieś[4][5].
W latach 1954–1957 wieś była siedzibą władz gromady Sieroty, po jej zniesieniu w gromadzie Wielowieś. W latach 1975–1998 wieś administracyjnie należała do województwa katowickiego.”
źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Sieroty
Historia nazwy wsi
„Nazwa miejscowości wywodzi się od polskiej nazwy określającą dom osieroconych dzieci[6]. Niemiecki językoznawca Heinrich Adamy w swoim dziele o nazwach miejscowych na Śląsku wydanym w 1888 roku we Wrocławiu jako najstarszą nazwę wymienia ją w obecnej polskiej formie Sieroty podając jej znaczenie „Waisenhaus” czyli w języku polskim „Sierociniec”[6]. Nazwa została początkowo fonetycznie zgermanizowana przez Niemców na Schierot[6], a później Schieroth w wyniku czego straciła swoje pierwotne znaczenie.
W księdze łacińskiej Liber fundationis episcopatus Vratislaviensis (pol. Księga uposażeń biskupstwa wrocławskiego) spisanej za czasów biskupa Henryka z Wierzbna w latach 1295–1305 miejscowość wymieniona jest w zlatynizowanej formie Syrot[7][8].
W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod zniemczoną nazwą – Schieroth[9]. Wymienia on również dwa folwarki leżące w pobliżu Gwozdz oraz Koźarnia[9]. W 1936 roku ze względu na polskie pochodzenie nazistowska administracja III Rzeszy zmieniła zgermanizowaną nazwę na nową, całkowicie niemiecką – Schönrode[10]„
źródło :https://pl.wikipedia.org/wiki/Sieroty#Nazwa
Spytałam GROK`a o ten pomnik
„To typowy śląski pomnik poległych (niem. Kriegerdenkmal / Gefallenendenkmal), stojący przy kościele Wszystkich Świętych w Sierotach.
pl.wikipedia.org
Opis i napisy
Na zdjęciach widać dwuczęściowy granitowy/piaskowcowy obelisk:
- Górna część z metalowym mieczem na szczycie, napisem niemieckim:
„IHREN IM KRIEGE 1914-1918 FÜR DAS VATERLAND GEFALLENEN SÖHNEN DIE DANKBARE HEIMAT”
(„Ich synom poległym w wojnie 1914–1918 za ojczyznę – wdzięczna ojczyzna/ojczyzna”). - Poniżej symbol liści dębu (klasyczny motyw siły i pamięci).
- Dolna część z polskim napisem: „POLEGŁYM w I i II WOJNIE ŚWIATOWEJ”.
To standardowa forma upamiętnienia poległych z I wojny światowej, wzniesiona w latach 20. lub na początku lat 30. XX w. (zdjęcia z lat 1930–1939 pokazują go już w tym miejscu, w kontekście wsi, kościoła i dawnych zabudowań). Po 1945 r. dodano polski napis, rozszerzając pamięć o ofiary II wojny światowej.
polska-org.pl
Kontekst lokalny
Pomnik stoi w bezpośrednim sąsiedztwie zabytkowego kościoła Wszystkich Świętych (XV-wieczny, drewniano-murowany, Szlak Architektury Drewnianej). Wikipedia i lokalne opisy wymieniają go właśnie jako „pomnik upamiętniający poległych w obu wojnach światowych” przy kościele.Sieroty (niem. Schieroth) do 1945 r. leżały w niemieckim Górnym Śląsku (powiat Tost-Gleiwitz).
Takie pomniki stawiano niemal we wszystkich miejscowościach po I wojnie – często z fundacji lokalnych społeczności, związków kombatantów lub parafii. Miecz, liście dębu i formuła „dankbare Heimat” są bardzo charakterystyczne dla ówczesnych niemieckich Kriegerdenkmäler na Śląsku i w innych regionach Prus.
Znaczenie dziś
Po zmianie granic i wysiedleniach niemieckiej ludności obiekt zachował oryginalną niemiecką inskrypcję i został uzupełniony polskim napisem. Jest jednym z wielu zachowanych przykładów lokalnej pamięci o I wojnie światowej na Górnym Śląsku, które po 1945 r. zostały włączone w szerszą polską narrację o obu wojnach.
Dokładna data odsłonięcia, lista nazwisk czy nazwisko fundatora/kamieniarza nie pojawiają się w ogólnodostępnych źródłach (wiele takich pomników nie miało indywidualnych opracowań).”
źródło: GROK
Film z miejsca zwiedzania
Podsumowanie
Jak widzicie, warto się rozglądać, my się zatrzymujemy i fotografujemy, a w domu szukam więcej wiadomości. Lepsze to niż siedzenie na kanapie.
Johanka
Informacje końcowe
wszystkie zdjęcia: Johanka albo Małżonek Johanki
zainteresowanych filmikami ze zwiedzania i wielbicielom śląskiej godki polecam mój kanał na You Tube
@johanka50okpl73
