Centawa-woj.opolskie- wspaniałe miejsce na weekend!

Trochę historii

Centawa słynie ze źródeł rzeki Jemielnicy/Chrząstawy/ oraz z przepięknej gotyckiej świątyni. Najstarsza wzmianka o istnieniu wioski pochodzi  z 1253 roku. Według akt wizytacyjnych z 1679 roku parafia w Centawie została utworzona w 1253 roku i obejmowała swym zasięgiem trzy wsie: Centawę, Błotnicę i Warmątowice. Kolejna wzmianka z 21 marca 1350 r.  mówiła o tym, że Lassota de Czantawa był świadkiem w pewnym procesie. W XV wiecznych dokumentach pojawiają się następujące nazwy wioski: Czanto, Czentaw, Centhow i Centowe. Pochodzenie nazwy wsi jest niejasne. Jedni przypisują je dawnym właścicielom a głównie Jerzemu Centawskiemu, inni jemielnickim Cystersom, którzy mieli odmawiać w czasie drogi do Centawy centus ave czyli sto Zdrowaś Mario. W 1936 r. wprowadzono nazwę Haldenau a w 1945 r. Centawa.

Zapiski z annałów historii

W Urbarzu Toszka z 1534 r. odnotowano:”Gmina musi raz w roku ciąć zboże, oprócz tego mieszkańcy muszą nosić listy do Opola, Strzelec, Pyskowic i Sławięcic. Niektórzy muszą zwozić siano, drzewo, kupić pole i je obrobić”. Wśród właścicieli Centawy byli katolicy i protestanci m.in. Centawscy, Posadowscy i Wenerowie. Sądownictwo we wsi należało do właściciela i do ławy wiejskiej.

Zabytkowy kościół

W 1420 r. proboszczem był ksiądz Marcin. W latach 1585 –1586  dokonano renowacji budynku kościelnego o czym świadczą daty umieszczone na suficie w kościele. Wspomniany sufit  ma kształt kasetonów i jest unikalnym zabytkiem sztuki renesansowej na Śląsku. W 1685 r. istniała w Centawie drewniana szkoła, która składała się z dwóch izb. Chodziły do niej dzieci z Centawy, Warmątowic i Błotnicy. Szkoła istniała do 1835 r. gdy została zastąpiona przez szkołę z cegły krytą gontem.

Ludność

Na początku XIX wieku w Centawie mieszkały 353 osoby, w połowie stulecia było ich 506 a pod koniec wieku 587. W 1804 r. we wsi mieszkało 16 gospodarzy, 11 zagrodników, 5 chałupników i 1 młynarz. W 1830 roku  hr. Posadowski miał w Centawie na Kuźni piec hutniczy przy którym pracowało 10 robotników. Produkowali oni żelazo w ilości 600 cetnarów. Do produkcji używali miejscowych rud darniowych. Huta z kuźnią okazała się nierentowna i około 1840 r. została zamknięta. Sąsiadujący z nią tartak funkcjonował jeszcze przez wiele lat. Po hucie została nazwa Kuźnia oraz młot w herbie Centawy. W 1845 r. we wsi było 60 domów i 382 mieszkańców w tym ewangelik i 3 Żydów. Na polach uprawiano żyto, ziemniaki i łubin a w licznych stawach hodowano z powodzeniem ryby.  Na rzece działały 2 młyny i tartak. Do Centawy należał też przysiółek Opaleniec na miejscu którego do XVII wieku była wieś Łagiewnik.  W 1861 r. wioska należała do okręgu policyjnego we Warmątowicach. Obszar Centawy wynosił 868 ha. Znajdowały się tu 64 domy, gospoda i szkoła.  W 1872 r. policja doprowadziła do zamknięcia kościoła, który groził zawaleniem. Gruntowny remont przeprowadzono za zgodą ministerstwa w latach 1886 – 1888. Na czele wsi w 1891 r. stał Szymon Wyrwol.  W 1896 r. we wsi mieszkały 477 osoby a na folwarku 35. Do szkoły chodziło wtedy 188 dzieci katolickich i 1 ewangelik.

Na początku XX wieku we wsi mieszkało 506 osób, w 1925 r. 481 a przed wybuchem  II wojny światowej 579. Od początku XX w. do II wojny światowej na czele wsi stali m.in. Józef, Augustyn i Jan Obłonczkowie oraz Jan Rulik. W 1905 r. otwarto nowy cmentarz przy drodze do Warmątowic. W 1910 r. zaczęto stosować w uprawie nawozy sztuczne. Założono tu kasę oszczędnościowo – pożyczkową związku rolników oraz spółdzielnię zaopatrzenia i zbytu Związku Raiffeisena. Dwa lata później wybudowano nową plebanię. W 1925 r. obszar Centawy wynosił 1176 ha a w 1936 r. 1193 ha. W 1927 r. do Centawy dotarła elektryczność a dwa lata później na ulicach pojawiły się pierwsze lampy. W 1931 r. w domu Piotra Głowani otwarto prywatną szkołę polską. Do tej szkoły uczęszczało od 6 do 36 uczniów a nauczycielami byli Jan Marchwicki, Henryk Falkowski i Kurt Szczudło. W tym czasie w szkole niemieckiej uczyli Bertold Bittner i  Bruno Sarnes . Wtedy też w Centawie przy źródłach rzeki Jemielnicy odbywały się festyny. Specjalnie dla kapeli przygotowano podium. Z Błotnicy sprowadzano piwo, kiełbasę, bułki, wodę sodową i papierosy. W czasie festynów organizowano też zawody w strzelaniu do tarczy. W okolicznych lasach było mnóstwo zajęcy, dzikich królików, bażantów, kuropatw, saren, jeleni i dzików.

Zabytki

W Centawie godne zwiedzenia są: potężne wiekowe dęby – pomniki przyrody, kościół parafialny, źródła rzeki Jemielnicy, łowisko specjalne w sąsiedztwie Gajdowego.

źródło ( skróty ) pochodzą z :http://bip.jemielnica.pl/24/6699/centawa.html

Cała okolica Centawy jest świetna do zwiedzania na rowerze.Wspaniałe miejsce na weekend dla całej rodziny, liczne gospodarstwa agroturystyczne zapraszają !

Spokój, pod „czujnym okiem ” świętego Nepomucena z pięknej rzeźby i piękne „okoliczności „przyrody warte są zobaczenia!

zdjęcia: Johanka

4 KOMENTARZE

  1. I have to convey my admiration for your generosity supporting people who require guidance on this particular content. Your very own commitment to passing the solution up and down had been particularly invaluable and has regularly permitted folks just like me to attain their dreams. Your amazing informative advice can mean a lot to me and far more to my office workers. Many thanks; from each one of us.

ZOSTAW ODPOWIEDŹ

Please enter your comment!
Please enter your name here